Paleisrevolutie in Saoedi-Arabië?

De kroonprins van Saoedi-Arabië verraste afgelopen weekend de hele wereld door aantal zeer invloedrijke personen in het land te arresteren. Een paar uur nadat er in Saoedi-Arabië een nieuwe anti-corruptie autoriteit in het leven was geroepen werden elf prinsen, vier ministers en een aantal voormalig ministers gevangen genomen in het Ritz Carlton hotel in de hoofdstad Riaad.

Met deze omstreden actie lijkt kroonprins Mohammed bin Salman zich in een rol te positioneren waarin hij de macht in het land kan overnemen. Voorafgaand aan deze staatsgreep was Mohammed bin Salman al begonnen aan een charme-offensief, door vrouwen het recht te geven om auto te rijden, bioscopen te openen en het land meer open te stellen voor toeristen. Ook zei de kroonprins onlangs tijdens een financiële conferentie dat hij Saoedi-Arabië wil omvormen naar een gematigd islamitisch land.

Machtsgreep in Saoedi-Arabië?

De grote vraag is wat de drijvende kracht is achter deze ontwikkelingen. Saoedi-Arabië verkeert momenteel in een transitiefase, waarbij het land zowel in economische als in geopolitiek opzicht aan het veranderen is. Tijdens de financiële bijeenkomst die onlangs in het land gehouden werd sprak men de ambitie uit om een compleet nieuwe stad te bouwen en om minder afhankelijk te worden van inkomsten uit olie.

Tegelijkertijd zijn er ook op geopolitiek gebied een aantal interessante ontwikkelingen gaande. Zo lijkt China als grootste importeur van olie uit Saoedi-Arabië langzaam de druk op te voeren om olie in Chinese yuan af te rekenen. Om deze plannen kracht bij te zetten wil China ook een belang nemen in het oliebedrijf Saudi Aramco.

Ondertussen lijkt Saoedi-Arabië ook de banden met Rusland aan te halen. Zo bracht een delegatie uit de oliestaat een paar weken geleden nog een bezoek aan Moskou, waarbij verschillende deals gesloten werden ten aanzien van energie, transport en veiligheid. Misschien nog wel het meest opvallend was dat Saoedi-Arabië belangstelling toonde voor het Russische S-400 raketsysteem ter verdediging van haar luchtruim.

Er zijn verschillende scenario’s denkbaar ten aanzien van de machtsgreep van Mohammed bin Salman. Een van die scenario’s is dat er achter de schermen overleg heeft plaatsgevonden tussen Saoedi-Arabië en haar belangrijkste bondgenoot aan de andere kant van de oceaan, de Verenigde Staten. Zo plande Jared Kushner, schoonzoon van de Amerikaanse president Donald Trump, eind oktober in het geheim een bezoek aan Saoedi-Arabië.

Wat daar besproken is weten we niet, maar wat we wel weten is dat er in de Verenigde Staten veel belangstelling is om olieconcern Saudi Aramco naar de New York Stock Exchange te brengen en zodoende binnen de Amerikaanse invloedssfeer te houden. Kort nadat de Saoedische kroonprins een aantal invloedrijke en machtige figuren in zijn land had vastgezet plaatste Trump een bericht op twitter, waarin hij het belang van de nauwe economische banden tussen de Verenigde Staten en Saoedi-Arabië benadrukte.

Het is afwachten hoe de situatie in Saoedi-Arabië zich de komende tijd zal ontwikkelen. Kroonprins Mohammed bin Salman trekt meer macht naar zich toe, maar wat betekent dat voor de relatie met de Verenigde Staten, Rusland en China, die allemaal hun eigen belangen hebben? We blijven deze ontwikkeling op de voet volgen.