Weekly #96: Iran en de geopolitieke breuklijn in de energiemarkt
Er speelt meer dan alleen controle over olie
De Franse diplomaat Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord waarschuwde twee eeuwen geleden al voor een fout die in de geopolitiek steeds opnieuw wordt gemaakt. “Surtout, pas trop de zèle,” zei hij — vooral niet te veel ideologische ijver. Politiek draait volgens Talleyrand niet om doctrine, maar om belangen, machtsverhoudingen en timing. Wie strategie vervangt door morele overtuiging, loopt vroeg of laat tegen de grenzen van de werkelijkheid aan.
Precies dat lijkt vandaag opnieuw te gebeuren in Europa. Terwijl de geopolitieke spanningen rond Iran oplopen en de energiemarkt nerveus reageert op verstoringen in de Straat van Hormuz, wordt zichtbaar hoe kwetsbaar de Europese positie werkelijk is. Tankers wachten af, verzekeringspremies stijgen en energieprijzen lopen op. Voor een continent dat vrijwel volledig afhankelijk is van geïmporteerde energie zijn zulke schokken geen theoretisch risico, maar een directe economische dreiging.
De timing kon nauwelijks slechter zijn. De Europese Unie heeft afgelopen jaren immers met grote politieke stelligheid de import van Russische energie proberen af te bouwen. Die beslissing werd gepresenteerd als een geopolitieke doorbraak, maar de realiteit blijkt minder heroïsch. Deze week moest Brussel Oekraïne zelfs oproepen om de doorvoer van Russische olie via de Druzhba-pijpleiding zo snel mogelijk te herstellen, omdat landen als Hongarije en Slowakije anders zonder energie komen te zitten. De paradox is pijnlijk duidelijk: Europa wil geen Russische energie meer, maar kan er tegelijkertijd niet zonder.
De kern van het probleem is dat het Europese energiebeleid al jaren meer wordt gedreven door ideologie dan door strategisch realisme. Decennialang werd samenwerking met Rusland juist gezien als een pragmatische oplossing voor Europa’s structurele tekort aan energiebronnen: stabiele en relatief goedkope gasleveringen via pijpleidingen. Die strategie is inmiddels ingeruild voor een politiek gemotiveerde breuk met Moskou, zonder dat er een geloofwaardig alternatief voorhanden is. De afhankelijkheid van energie is daarmee niet verdwenen — ze is slechts verschoven naar andere leveranciers, vooral de Verenigde Staten en de Golfregio.
Tegelijkertijd lijkt Washington deze ontwikkeling met enige afstand te bekijken. Waar Europese leiders zich in morele termen uitspreken over geopolitiek, opereren de Amerikanen traditioneel pragmatischer. In de machtsstrijd rond Iran spelen energie, handelsroutes en financiële infrastructuur een centrale rol. Europa daarentegen bevindt zich vooral in de positie van toeschouwer — en soms zelfs van speelbal. Terwijl de Verenigde Staten hun strategische positie proberen te versterken, moet Europa vooral hopen dat de energiemarkt rustig blijft.
Het interessante is dat dezelfde spanning tussen ideologie en pragmatisme ook zichtbaar wordt in de economie en het financiële systeem. In Zweden bijvoorbeeld, jarenlang hét voorbeeld van een cashloze samenleving, adviseert de centrale bank haar burgers om juist contant geld in huis te houden voor crisissituaties. En in de Verenigde Staten heeft cryptoplatform Kraken toegang gekregen tot hetzelfde betalingssysteem waar traditionele banken gebruik van maken, waardoor de scheidslijn tussen banken en crypto-platforms steeds verder vervaagt. De ideologische weerstand tegen deze nieuwe technologie maakt dus plaats voor meer pragmatisme.
In deze weekupdate kijken we niet alleen naar de geopolitieke spanningen rond Iran en de kwetsbaarheid van de Europese energiemarkt, maar ook naar deze bredere verschuiving. Want of het nu gaat om geopolitiek, economie of maatschappij: telkens opnieuw blijkt dat systemen uiteindelijk worden gevormd door wat werkt in de praktijk — niet door wat politiek of ideologisch wenselijk wordt geacht.
In deze Weekly komen de volgende onderwerpen aan bod:
Geopolitiek
Iran en de geopolitieke breuklijn in de energiemarkt
EU verbiedt Russisch gas, maar vraagt Oekraïne om doorvoer olie niet te blokkeren
Geld & Economie
Cryptobeurs Kraken krijgt toegang tot Fedwire
Zweden moeten weer contant geld in huis halen?
Maatschappij & Cultuur
Epstein als ‘construct’ van een ondergrondse hub
Gecentraliseerd AI als de volgende institutionele barrière?
Video’s
Waarom de term ‘kunstmatige intelligentie’ misleidend is
Poetin: ‘We kunnen ook meteen stoppen met levering gas’
Luke Gromen over de disruptie van AI
Grafieken
Iran exporteert meeste olie naar China
Stijging gasprijs in perspectief
Europa heeft wel gasvoorraden?
Deze sectoren gaan de impact van AI merken
Frankrijk heeft geen Amerikaanse militaire bases
Abonneren?
Wil je ook voorsprong door kennis? Vul dan hieronder je e-mailadres in en klik op de gele ‘Subscribe’ knop om te abonneren en deze updates te blijven volgen.
Toegang tot de wekelijkse update van Boon & Knopers kost €9,95 per maand of €99,95 per jaar.
Ben je al abonnee van Geotrendlines, dan kun je de volledige update lezen door op ‘Sign in’ te klikken en vervolgens het e-mailadres in te vullen waarmee je een account hebt op Geotrendlines. Abonnees hebben al toegang en hoeven dus niet op de ‘Subscribe’ knop te klikken. Heb je als abonnee van Geotrendlines toch problemen met inloggen? Stuur dan een e-mail naar info@boonknopers.com.
Deze weekupdate van Boon & Knopers wordt mogelijk gemaakt door abonnees. Door te abonneren kunt u deze wekelijkse updates blijven lezen.
Geen tijd om te lezen?
Heb je niet iedere week tijd om deze weekupdate te lezen? Geen probleem, want in de app van Substack (Apple/Google) zit ook een voorleesfunctie die best goed werkt. Zo luister je onze weekupdate als een podcast. Bijvoorbeeld tijdens het reizen, het koken of andere bezigheden. Open de weekupdate in de Substack app en klik op het kleine afspeelicoontje rechtsboven.
Boon & Knopers: Vermogensregie voor de wereld van morgen
De wereld om ons heen verandert razendsnel. Geopolitiek verschuift de macht naar het oosten, terwijl het Westen blijft hangen in de wereld van gisteren. Dit verklaart de populariteit van goud en Bitcoin, die het ene na het andere record breken. Toch laten de meeste vermogensbeheerders en financieel planners deze alternatieven links liggen. Een gemiste kans.
Boon & Knopers Advisory helpt vermogende particulieren en ondernemers in een tijd van grote veranderingen. Met onze kennis van geopolitiek, economie en maatschappij helpen we jou een vermogensplan te maken dat werkt. De afgelopen vijf jaar heeft onze strategie de markt ruim weten te verslaan.
Heb je meer dan €1 miljoen aan vermogen en wil je sparren over een beleggingsstrategie die je voorbereid op de wereld van morgen? Zie je kansen die je financieel adviseur of vermogensbeheerder links laat liggen? Neem dan contact met ons op.
Geopolitiek
Iran en de geopolitieke breuklijn in de energiemarkt
De ontwikkelingen rond Iran volgen elkaar momenteel zo snel op dat het vrijwel onmogelijk is een volledig beeld van de situatie te schetsen. Militaire operaties, politieke reacties en economische gevolgen wisselen elkaar in hoog tempo af in de nieuwsbulletins. In deze ‘fog of war’ is een aantal effecten inmiddels echter duidelijk zichtbaar. Energieprijzen lopen op, scheepvaart en luchtvaart worden verstoord en financiële markten reageren nerveus, waarbij stijgingen en dalingen aan dezelfde omstandigheden worden toegeschreven.
Tegelijkertijd komt het imago van de Golfstaten onder druk te staan, nu het conflict zich in hun directe omgeving afspeelt. Voor landen als Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten, die zich afgelopen jaren profileerden als veilige havens voor kapitaal en internationale investeringen, is de reputatieschade niet te onderschatten.
