Weekly #90: ‘Internationale rules-based order was een illusie’
Mark Carney doorprikt de leugen waar hij zelf onderdeel van was
In Van Goud tot Bitcoin beschreven we eind 2021 hoe de geschiedenis zich niet lineair ontwikkelt, maar cyclisch. Wereldmachten komen op, bouwen instituties en verhalen die hun dominantie legitimeren, en verliezen uiteindelijk hun positie wanneer de onderliggende realiteit niet langer strookt met dat verhaal. Dit patroon zien we steeds terug, met steeds dezelfde kenmerken: monetair verval, machtsconcentratie, bureaucratisering en uiteindelijk een breukmoment waarop de façade instort.
We hebben dit fenomeen in ons boek en over de afgelopen jaren in diverse analyses beschreven, vanuit economische, geopolitieke en maatschappelijke invalshoeken. Het paradigma verandert niet omdat er plots iets nieuws ontstaat, maar omdat de voorgeschreven werkelijkheid niet langer geloofwaardig kan worden volgehouden.
Vandaag de dag is er wederom een omslagpunt aangebroken. Het Westen verliest zichtbaar zijn dominante positie en het morele raamwerk van de zogenoemde rules-based order wordt nu zelfs binnen de westerse wereld niet meer serieus genomen. Wat jarenlang werd gepresenteerd als een neutrale, op regels gebaseerde wereldorde, blijkt bij nadere beschouwing een machtsorde met morele dekmantel.
De recente toespraak van de Canadese premier Mark Carney in Davos markeert hierin een kantelpunt. Niet omdat hij iets onthult wat nieuw is, maar omdat hij openlijk benoemt wat lange tijd onbespreekbaar was: dat deze internationale rules-based order altijd al een illusie was, in stand gehouden door collectieve deelname aan een verhaal waarvan men wist dat het maar gedeeltelijk waar was. Carney’s verwijzing naar Václav Havel’s essay The Power of the Powerless is in dat opzicht veelzeggend. Deze invalshoek passen we al jaren toe in onze analyses, omdat het inzichtelijk maakt hoe menselijk gedrag zich vertaalt naar de wereld van economie en (geo)politiek. En dat de waarheid zoals die wordt voorgeschreven problematisch wordt als die teveel uiteen gaat lopen met de werkelijkheid.
Net als in Havel’s metafoor van de groenteboer die een slogan ophangt om problemen te vermijden, heeft het Westen decennialang meegedaan aan rituelen die de kloof tussen retoriek en realiteit moesten verhullen. Die leugen werkte zolang de baten groter waren dan de kosten. Maar nu economische integratie steeds vaker wordt ingezet als wapen — via sancties, handelsbeperkingen en financiële infrastructuur — valt het morele decor weg. Wat resteert is machtspolitiek, zichtbaar en onomwonden.
Dit moment laat zich het best vergelijken met de val van de Berlijnse Muur. Niet omdat systemen van de ene op de andere dag verdwijnen, maar omdat op een bepaald punt publiekelijk wordt uitgesproken wat velen al langer wisten. De wereld zoals we dachten dat die was, blijkt fundamenteel anders in elkaar te zitten. Wat eerst fluisterend werd betwijfeld, mag nu hardop worden gezegd. Dat geldt niet alleen voor geopolitiek, maar ook voor de binnenlandse realiteit in Europa, waar toenemende bureaucratie, dubbele standaarden en zichtbare corruptie — onder meer rond de EU en Oekraïne — het vertrouwen verder ondermijnen. De morele superioriteit waarmee beleid jarenlang werd gelegitimeerd, botst steeds harder met de werkelijkheid.
Neem het voorbeeld van Kaja Kallas, voormalig premier van Estland en nu EU-buitenlandchef. Terwijl ze pleitte voor totale isolatie van Rusland en een harde lijn in sancties, bleek haar echtgenoot via zijn bedrijf ook na 2022 miljoenen te verdienen aan handel met Rusland. Dit soort hypocrisie – gecombineerd met de EU’s overlappende bureaucratie, interne verdeeldheid en falende diplomatie – ondergraaft het vertrouwen. De EU worstelt met relaties tot grootmachten, energiecrises en interne onrust, terwijl leiders als Kallas en Ursula von der Leyen ondanks schandalen blijven zitten.
Deze weekupdate staat in het teken van een patroon dat wij al langer beschrijven. Wie begrijpt hoe geld, macht en instituties samen opkomen en vergaan, ziet dat we niet aan het einde van de geschiedenis staan, maar aan het einde van een tijdperk. Dat blijkt ook uit in de keuzes die staten vandaag maken. Polen breidt de goudvoorraad verder uitbreidt en positioneert goud expliciet als fundament onder financiële soevereiniteit. Rusland wist via de waardestijging van goud een groot deel van zijn financiële slagkracht te behouden, ondanks bevriezing van tegoeden. Samen onderstrepen deze voorbeelden dat goud onmisbaar wordt in een wereld waarin regels hun geloofwaardigheid verliezen. Wie vasthoudt aan de wereld van gisteren, mist de contouren en de kansen van de wereld die zich nu aandient.
In deze Weekly komen de volgende onderwerpen aan bod:
Geopolitiek
Mark Carney: ‘Internationale rules-based order was een illusie’
Geld & Economie
Polen wil goudvoorraad verder uitbreiden tot 700 ton
Waardestijging goudvoorraad compenseert bevroren tegoeden Rusland
Stijgende rente en dalende Yen, komt Japan in problemen?
Maatschappij & Cultuur
Tektonische breuklijnen en de wereldorde
Video’s
Scott Bessent: ‘Europa heeft geen financiële wapens’
‘Wat is het nut van net zero als je geen batterijen maakt?’
Milton Friedman’s alternatief voor het basisinkomen
Grafieken
Kapitaalvlucht uit het Verenigd Koninkrijk
Inflatiecijfers in perspectief
Abonneren?
Wil je ook voorsprong door kennis? Vul dan hieronder je e-mailadres in en klik op de gele ‘Subscribe’ knop om te abonneren en deze updates te blijven volgen.
Toegang tot de wekelijkse update van Boon & Knopers kost €9,95 per maand of €99,95 per jaar.
Ben je al abonnee van Geotrendlines, dan kun je de volledige update lezen door op ‘Sign in’ te klikken en vervolgens het e-mailadres in te vullen waarmee je een account hebt op Geotrendlines. Abonnees hebben al toegang en hoeven dus niet op de ‘Subscribe’ knop te klikken. Heb je als abonnee van Geotrendlines toch problemen met inloggen? Stuur dan een e-mail naar info@boonknopers.com.
Deze weekupdate van Boon & Knopers wordt mogelijk gemaakt door abonnees. Door te abonneren kunt u deze wekelijkse updates blijven lezen.
Boon & Knopers: Vermogensregie voor de wereld van morgen
De wereld om ons heen verandert razendsnel. Geopolitiek verschuift de macht naar het oosten, terwijl het Westen blijft hangen in de wereld van gisteren. Dit verklaart de populariteit van goud en Bitcoin, die het ene na het andere record breken. Toch laten de meeste vermogensbeheerders en financieel planners deze alternatieven links liggen. Een gemiste kans.
Boon & Knopers Advisory helpt vermogende particulieren en ondernemers in een tijd van grote veranderingen. Met onze kennis van geopolitiek, economie en maatschappij helpen we jou een vermogensplan te maken dat werkt. De afgelopen vijf jaar heeft onze strategie de markt ruim weten te verslaan.
Heb je meer dan €1 miljoen aan vermogen en wil je sparren over een beleggingsstrategie die je voorbereid op de wereld van morgen? Zie je kansen die je financieel adviseur of vermogensbeheerder links laat liggen? Neem dan contact met ons op.
Geopolitiek
Mark Carney: ‘Internationale rule-based order was een illusie’
Jarenlang gold de rules-based order als het morele en institutionele fundament van de westerse wereld. Internationale handel, veiligheid en diplomatie zouden worden gestuurd door regels, recht en multilaterale afspraken, los van brute machtspolitiek. Op het jaarlijkse World Economic Forum in Davos — het symbolische hart van dit wereldbeeld — werd dit narratief telkens opnieuw bevestigd en herhaald. Maar dit jaar brak de Canadese premier met deze traditie en bracht hij in zijn toespraak een ongemakkelijke waarheid ter sprake: de rules-based order was altijd al een illusie.
