Weekly #65: EU verkoopt strategische autonomie in handelsakkoord met de VS
Europa brengt miljarden naar Amerikaanse energiesector en wapenindustrie
Benjamin Franklin waarschuwde ooit dat wie essentiële vrijheden opgeeft voor tijdelijke veiligheid, geen van beide verdient. Zijn uitspraak wordt vaak geciteerd in discussies over privacy, maar vindt zijn werkelijke oorsprong in relatie tot belastingen en defensie. Deze uitspraak typeert het recent ondertekende handelsakkoord tussen de EU en de Verenigde Staten, waarmee Europa in feite haar economische en strategische soevereiniteit inlevert in ruil voor een tijdelijk gevoel van stabiliteit. De belofte van rust op de financiële markten en het vermijden van verdere escalatie in het handelsconflict met de VS weegt nauwelijks op tegen de structurele concessies die zijn gedaan.
De deal, ondertekend door Ursula von der Leyen, verplicht EU-landen tot de aankoop van $750 miljard aan Amerikaanse energie (olie, gas, uranium) en voor minstens $600 miljard aan Amerikaanse wapens. Tegelijkertijd accepteert de EU unilaterale importheffingen van 15 procent op Europese exportgoederen, een maatregel die vooral de Europese industrie treft. Dit akkoord maakt pijnlijk duidelijk dat Europa zich niet langer opstelt als zelfstandige macht, maar steeds meer de contouren aanneemt van een economische kolonie van de VS. Wat begon met digitale afhankelijkheid – denk aan Amerikaanse dominantie in cloud, chips en software – breidt zich nu uit naar defensie, energie en mogelijk zelfs het monetaire domein.
De opkomst van dollar-gedekte stablecoins bedreigt namelijk de rol van de euro als betaalmiddel en spaarmiddel. Waar de ECB met haar digitale euro nog worstelt met fundamentele ontwerpkeuzes, winnen private stablecoins in rap tempo aan terrein – vooral in dollars, nauwelijks in euro’s. En juist omdat de eurozone bestaat uit uiteenlopende lidstaten met verschillende kredietwaardigheid, is het niet zo eenvoudig om een geloofwaardige euro-stablecoin te creëren. De ECB ziet deze risico’s, maar beschikt het ook over de instrumenten om de dreigende digitale dollarisering te keren?
Tegelijk zijn er ook hoopvolle signalen. Stablecoins hebben laten zien dat geldcreatie en betalingsverkeer niet langer afhankelijk hoeven te zijn van banken of centrale banken. Ze brengen financiële autonomie dichter bij het individu en kunnen kapitaalstromen doen verschuiven van overheden naar de reële economie. In plaats van geldstromen die bureaucratie en overheidsschulden voeden, ontstaat ruimte voor initiatieven die productiviteit en innovatie stimuleren. Een land als Bolivia, dat na jarenlange crisis nu in navolging van El Salvador crypto omarmt, laat zien dat een andere weg mogelijk is: liever een experimenteel maar privaat financieel systeem dan afhankelijkheid van fiatgeld of buitenlandse politieke belangen.
En zo ontstaat een duaal beeld. Enerzijds is er het pad van vrijheid, met stablecoins en Bitcoin als privaat en decentraal geld, anderzijds levert Europa haar autonomie stap voor stap in, niet onder dwang, maar uit angst. Angst voor marktonrust, voor economische isolatie, voor strategische onzekerheid. In plaats van koersvast te blijven, kiest Europa voor schijnveiligheid - en verliest daarmee het meest kostbare: haar vrijheid om zelfstandig te handelen.
In deze Weekly komen de volgende onderwerpen aan bod:
Geopolitiek
EU verkoopt strategische autonomie in handelsakkoord met de VS
Qatar dreigt LNG leveringen aan Europa te staken vanwege klimaatwet
Geld & Economie
Stablecoins ondergraven het fundament van de eurozone
Ontkoppeling valuta van banksysteem en overheden
Bolivia volgt El Salvador: Crypto als alternatief voor fiatgeld
Britse banken mogen grote betalingen langer blokkeren
Maatschappij & Cultuur
Financialisering heeft van westerse democratieën karikaturen gemaakt
Leeftijdsverificatie op internet, mensen vluchten naar VPN’s
Video’s
Chinese investeringen helpen Afrika groeien
JP Morgan: ‘Wij gaan stablecoin diensten aanbieden’
JD Vance: ‘Europa riskeert haar eigen beschaving’
Yes Minister: Klimaatverandering
Grafieken
Waarom blijven die aandelenkoersen maar stijgen?
Overwaardering techbedrijven bereikt nieuw record
Abonneren?
Wil je ook voorsprong door kennis? Vul dan hieronder je e-mailadres in en klik op de gele ‘Subscribe’ knop om te abonneren en deze updates te blijven volgen.
Toegang tot de wekelijkse update van Boon & Knopers kost €9,95 per maand of €99,95 per jaar.
Ben je al abonnee van Geotrendlines, dan kun je de volledige update lezen door op ‘Sign in’ te klikken en vervolgens het e-mailadres in te vullen waarmee je een account hebt op Geotrendlines. Abonnees hebben al toegang en hoeven dus niet op de ‘Subscribe’ knop te klikken. Heb je als abonnee van Geotrendlines toch problemen met inloggen? Stuur dan een e-mail naar info@boonknopers.com.
Deze weekupdate van Boon & Knopers wordt mogelijk gemaakt door abonnees. Door te abonneren kunt u deze wekelijkse updates blijven lezen.
Geef een abonnement cadeau!
Graag attenderen we jou op de mogelijkheid om een abonnement op deze Boon & Knopers updates cadeau te geven. Via onderstaande knop kun je vrienden, familie of collega’s laten kennismaken met onze wekelijkse analyses.
Dat kan al voor €9,95 voor een maandabonnement of voor €99,95 voor een jaarabonnement. Klik op onderstaande knop voor meer informatie.
Studentenkorting
Ben je student en wil je ook graag abonneren op onze wekelijkse updates? Neem dan contact met ons op door vanaf het e-mail account van de universiteit een bericht sturen naar info@boonknopers.com. Studenten kunnen voor een gereduceerde prijs van €59,95 per jaar abonneren.
Geopolitiek
EU verkoopt strategische autonomie in handelsakkoord met de VS
Afgelopen zondag werd in Schotland een handelsakkoord bereikt tussen de Verenigde Staten en de EU. Ursula von der Leyen tekende deze overeenkomst namens de EU, waarmee lidstaten worden onderworpen aan nieuwe importheffingen en zich moeten committeren aan de import van energie en wapens uit de Verenigde Staten. Wat te denken van dit handelsakkoord?
The Good
Het akkoord brengt eindelijk duidelijkheid na de dreigementen van de Amerikaanse president Trump. Het vooruitzicht van torenhoge importheffingen – met name op auto’s, technologie en farmaceutische producten – is weggenomen. Dankzij de vaststelling van een tariefplafond van 15 procent op bijna alle Europese exportgoederen naar de VS komt er rust in de markt. Europese aandelenmarkten reageerden begin deze week dan ook positief; sectoren als industrie, chemie en luchtvaart kregen direct lucht. De afschaffing of verlaging van importheffingen op strategische producten zoals vliegtuigonderdelen en farmaceutica biedt verlichting voor deze sectoren. Het akkoord voorkomt verdere escalatie en onderstreept de bereidheid van beide economische grootmachten om de economische relatie te versterken.
The Bad
Tegenover die rust staat een verslechtering van de concurrentiepositie van Europese bedrijven op de Amerikaanse markt. De uniforme 15 procent heffing geldt ook voor sectoren waar eerst lagere tarieven golden, wat betekent dat veel Europese producenten – denk aan machinebouwers of fabrikanten van luxegoederen – nu duurder uit zijn. Dit zal leiden tot lagere marges op Amerikaanse verkoop of een vermindering van het exportvolume. De Europese industrie betaalt in deze deal een prijs: zij levert marktaandeel in of wordt gedwongen de importheffingen voor eigen rekening te nemen. En het risico bestaat dat Europese bedrijven die toch al overwogen hun productie naar de VS te verplaatsen nu een extra motivatie hebben gekregen om dat in gang te zetten. Dat is slecht nieuws voor Europese werkgelegenheid in exportgerichte sectoren.
Bovendien worden in het akkoord geen structurele stappen gezet richting wederkerigheid op het vlak van technologische samenwerking of toegang tot overheidsopdrachten in de VS. Europa maakt zich afhankelijk van Amerikaanse technologie en daar zal met dit handelsakkoord geen verandering in komen. Een inhaalslag van Europa in AI ligt niet in lijn der verwachting als het geld wordt geïnvesteerd in Amerikaanse bedrijven.
The Ugly
Het meest controversieel is echter de geopolitieke component van de deal. Von der Leyen heeft namens de EU toegezegd om voor $750 miljard aan Amerikaanse energie te importeren – olie, gas en uranium – als alternatief voor Russische leveringen. Hoewel dat de afhankelijkheid van Moskou moet verminderen, betekent het in de praktijk dat Europa kiest voor een fors duurdere energievoorziening. Vooral vloeibaar aardgas (LNG) uit de VS is logistiek en economisch veel kostbaarder dan pijpleidinggas uit Rusland. De directe consequentie is dat energie in Europa structureel duurder zal blijven, wat de concurrentiekracht van de Europese economie verder onder druk zet.
