Hoe heeft het zo mis kunnen gaan tussen Europa en Rusland? Het voor de hand liggende antwoord is de Russische invasie in Oekraïne. Die heeft de verhoudingen op het Europese continent naar een dieptepunt gebracht en een groot deel van de economische banden met Rusland doorgesneden. Maar wie verder terugkijkt, ziet dat de verwijdering al veel eerder begon. En zoals bij iedere relatiecrisis dringt zich dan de vraag op: ligt de verantwoordelijkheid volledig bij één partij, of zijn er aan de andere kant ook beslissingen genomen die de confrontatie steeds waarschijnlijker maakten?
Juist vandaag is dat een relevante vraag. Het is namelijk precies 25 jaar geleden dat Vladimir Poetin de Duitse Bundestag toesprak. De wereld zag er toen radicaal anders uit. Poetin sprak over Rusland als een Europese natie, pleitte voor een gezamenlijke veiligheidsorde en zag zelfs een Europa voor zich dat samen met Rusland een zelfstandig machtscentrum in de wereld kon vormen. Hij waarschuwde voor het Koude Oorlog denken, van twee vijandige kampen tegenover elkaar. Een kwart eeuw later is precies die scheidslijn teruggekeerd.
Was dat onvermijdelijk? Rusland begon in 2022 een invasie in Oekraïne, maar daarmee is de geschiedenis die eraan voorafging niet verdwenen. De NAVO schoof na de Koude Oorlog steeds verder naar het oosten, een nieuwe gezamenlijke veiligheidsarchitectuur kwam er niet en Amerikaanse raketsystemen verschenen steeds dichter bij Rusland. Diezelfde veiligheidslogica zien we deze week opnieuw in Japan, waar Moskou protesteert tegen de plaatsing van Amerikaanse Typhon-raketten. Tegelijkertijd wordt ook het Noordpoolgebied steeds nadrukkelijker onderdeel van deze strijd om invloed: de Verenigde Staten versterken hun militaire positie op Groenland en proberen Rusland en China daar buiten de deur te houden.
De drie verhalen in deze weekupdate raken daarmee aan dezelfde fundamentele vraag. Hoe veranderde de optimistische wereld van 2001, waarin samenwerking tussen Rusland en Europa nog denkbaar leek, in een wereld waarin opnieuw raketten worden geplaatst, invloedsferen worden afgebakend en grootmachten elkaar proberen in te dammen? Wie wil begrijpen waar het misging, moet verder terugkijken dan februari 2022 — en ook durven onderzoeken welke rol Europa en zijn belangrijkste bondgenoot zelf in die ontwikkeling hebben gespeeld.
Europa heeft de kans gehad om een werkelijk soevereine koers te varen, maar heeft die laten liggen. De generatie Europese leiders uit de jaren zeventig streefde nog naar een eigen positie tussen de grootmachten, met ruimte voor samenwerking met het Oosten zonder de trans-Atlantische relatie op te geven. Van die geest is weinig over. De Europese Unie werd groter, maar geopolitiek niet zelfstandiger.
In deze Weekly komen de volgende onderwerpen aan bod:
Geopolitiek
De gemiste kans van Europa: 25 jaar na Poetins historische rede
Rusland eist dat Japan Amerikaanse Typhon-raketten verwijdert
Groenland: van Trump’s overnamedreiging tot militaire overeenkomst
Geld & Economie
Waarom Treasury oude staatsleningen terugkoopt
China importeert recordhoeveelheden goud: 1.000 ton in acht maanden
Maatschappij & Cultuur
Wie controleert de controleur?
Video’s
Lavrov: Europa verliest de economische oorlog
Kishore Mahbubani: ‘Westen neemt belangen van andere machten onvoldoende serieus’
Scott Bessent: ‘Geen bailout voor schulden AI-bedrijven’
Abonneren?
Wil je ook voorsprong door kennis? Vul dan hieronder je e-mailadres in en klik op de gele ‘Subscribe’ knop om te abonneren. Toegang tot de Geotrendlines Weekly kost €9,95 per maand of €99,95 per jaar.
Ben je al abonnee van Geotrendlines Premium, dan kun je de volledige update lezen door op ‘Sign in’ te klikken en vervolgens het e-mailadres in te vullen waarmee je een account hebt op Geotrendlines Premium.
Heb je als abonnee van Geotrendlines Premium toch problemen met het inloggen op deze site? Stuur dan een e-mail naar info@geotrendlines.com.
Boon & Knopers: Vermogensregie voor de wereld van morgen
De wereld om ons heen verandert razendsnel. Geopolitiek verschuift de macht naar het oosten, terwijl het Westen blijft hangen in de wereld van gisteren. Dit verklaart de populariteit van goud en Bitcoin, die het ene na het andere record breken. Toch laten de meeste vermogensbeheerders en financieel planners deze alternatieven links liggen. Een gemiste kans.
Boon & Knopers Advisory helpt vermogende particulieren en ondernemers in een tijd van grote veranderingen. Met onze kennis van geopolitiek, economie en maatschappij helpen we jou een vermogensplan te maken dat werkt. De afgelopen vijf jaar heeft onze strategie de markt ruim weten te verslaan.
Heb je meer dan €1 miljoen aan vermogen en wil je sparren over een beleggingsstrategie die je voorbereidt op de wereld van morgen? Zie je kansen die je financieel adviseur of vermogensbeheerder links laat liggen? Neem dan contact met ons op.
Geopolitiek
Koude Oorlog: Terug van nooit weggeweest
Vandaag is het precies 25 jaar geleden dat Vladimir Poetin in de Duitse Bundestag een gedenkwaardige toespraak hield. Op 25 september 2001 sprak de pas anderhalf jaar eerder aangetreden Russische president de Duitse volksvertegenwoordiging grotendeels in het Duits toe. De Berlijnse Muur was twaalf jaar eerder gevallen, de Sovjet-Unie bestond niet meer en de Koude Oorlog leek definitief voorbij. Twee weken eerder was de westerse wereld opgeschrikt door de terreuraanslagen van 11 september. Poetin gebruikte zijn toespraak om Europa een verregaand voorstel te doen: laten we Rusland niet langer als tegenstander behandelen, maar gezamenlijk een nieuwe Europese economische en veiligheidsorde bouwen.
Wie deze toespraak vandaag terugleest, kan moeilijk om de tragiek heen. Vrijwel precies datgene waarvoor Poetin waarschuwde is gebeurd. Europa en Rusland hebben geen gezamenlijke veiligheidsorde opgebouwd, maar staan opnieuw als vijanden tegenover elkaar. De NAVO is naar het oosten uitgebreid, Europa bewapent zich tegen Rusland en veel van de economische verbindingen die in een halve eeuw waren opgebouwd zijn sinds 2022 afgebroken. De Koude Oorlog eindigde niet met de val van de Berlijnse Muur. De scheidslijn tussen Oost en West verdween tijdelijk naar de achtergrond en schoof vervolgens honderden kilometers naar het oosten.
