Weekly #117: De donkere kant van kunstmatige intelligentie
Van data-analyse naar controlestaat
De afgelopen decennia konden westerse overheden en instituties floreren dankzij een systeem van zacht geld. Sinds het loslaten van de goudstandaard werd het mogelijk om via schuld en geldcreatie steeds grotere overheden, bureaucratieën en institutionele netwerken te financieren, zonder dat de rekening direct zichtbaar werd. De Franse econoom Jacques Rueff waarschuwde al dat een geldsysteem veel meer doet dan alleen de economie sturen. Volgens hem vormt het ook de cultuur en de prikkels waarop een samenleving is gebouwd. Waar hard geld discipline en eigen verantwoordelijkheid beloont, creëert zacht geld ruimte voor steeds verder uitdijende instituties en een groeiende afhankelijkheid van de staat.
Wanneer zulke instituties steeds groter worden, groeit ook de behoefte om de bestaande orde te beschermen. Dat zien we terug in de manier waarop overheden zich steeds intensiever bezighouden met het dagelijks leven van burgers: van regelgeving en informatievoorziening tot de bestrijding van desinformatie, extremisme en andere vermeende veiligheidsrisico’s. De vraag is niet langer alleen hoeveel macht de overheid heeft, maar ook hoe effectief die macht kan worden uitgeoefend.
Juist daarom vormt kunstmatige intelligentie een fundamentele ontwikkeling. AI maakt het mogelijk om enorme hoeveelheden data te analyseren, sociale netwerken in kaart te brengen en gedrag op ongekende schaal te monitoren. Technologie die al door de NAVO wordt gebruikt voor militaire toepassingen, kan morgen ook worden ingezet voor civiele controle en controle over het narratief. Daarmee dreigt een systeem te ontstaan waarin overheden meer mogelijkheden krijgen om de samenleving te observeren, te sturen en uiteindelijk afwijkende meningen te identificeren.
De artikelen in deze weekupdate laten zien hoe deze ontwikkelingen met elkaar samenhangen. Van het monetaire systeem van Rueff en institutionele asymmetrie tot de opkomst van kunstmatige intelligentie: telkens staat dezelfde vraag centraal. Wat gebeurt er wanneer een steeds machtiger institutioneel apparaat beschikt over steeds krachtigere technologische middelen om die macht te behouden?
In deze Weekly komen de volgende onderwerpen aan bod:
Geopolitiek
De donkere kant van kunstmatige intelligentie
Geld & Economie
Het monetaire systeem als cultuurvormer
AI-rally bereikt kantelpunt
Maatschappij & Cultuur
De SAVE America Act: waarom een westerse norm in de VS nog steeds omstreden is
Institutionele asymmetrie is problematisch
Video’s
Leven we in een geldbubbel én denkbubbel?
Jordan Peterson over goed en kwaad
Grafieken
Is goud weer ondergewaardeerd?
Zo verdampt jouw spaargeld
Abonneren?
Wil je ook voorsprong door kennis? Vul dan hieronder je e-mailadres in en klik op de gele ‘Subscribe’ knop om te abonneren. Toegang tot de Geotrendlines Weekly kost €9,95 per maand of €99,95 per jaar.
Ben je al abonnee van Geotrendlines Premium, dan kun je de volledige update lezen door op ‘Sign in’ te klikken en vervolgens het e-mailadres in te vullen waarmee je een account hebt op Geotrendlines Premium.
Heb je als abonnee van Geotrendlines Premium toch problemen met het inloggen op deze site? Stuur dan een e-mail naar info@geotrendlines.com.
Boon & Knopers: Vermogensregie voor de wereld van morgen
De wereld om ons heen verandert razendsnel. Geopolitiek verschuift de macht naar het oosten, terwijl het Westen blijft hangen in de wereld van gisteren. Dit verklaart de populariteit van goud en Bitcoin, die het ene na het andere record breken. Toch laten de meeste vermogensbeheerders en financieel planners deze alternatieven links liggen. Een gemiste kans.
Boon & Knopers Advisory helpt vermogende particulieren en ondernemers in een tijd van grote veranderingen. Met onze kennis van geopolitiek, economie en maatschappij helpen we jou een vermogensplan te maken dat werkt. De afgelopen vijf jaar heeft onze strategie de markt ruim weten te verslaan.
Heb je meer dan €1 miljoen aan vermogen en wil je sparren over een beleggingsstrategie die je voorbereid op de wereld van morgen? Zie je kansen die je financieel adviseur of vermogensbeheerder links laat liggen? Neem dan contact met ons op.
Geopolitiek
De donkere kant van kunstmatige intelligentie
Kunstmatige intelligentie wordt meestal voorgesteld als een technologie die ons leven gemakkelijker maakt. Zij kan grote hoeveelheden informatie verwerken, complexe patronen herkennen en mensen ondersteunen bij taken die vroeger veel tijd en gespecialiseerde kennis vergden. Maar juist in dat vermogen om vrijwel onbeperkte hoeveelheden gegevens met elkaar te verbinden, schuilt ook de donkere kant van AI. De technologie maakt het mogelijk om niet alleen markten, militaire bewegingen of logistieke processen inzichtelijk te maken, maar ook complete bevolkingen.
De samenleving als databank
De afgelopen decennia is een digitale infrastructuur ontstaan die steeds meer aspecten van het dagelijks leven registreert. Smartphones leggen locaties en contacten vast, sociale media bewaren politieke voorkeuren en persoonlijke relaties, betaalapps registreren transacties en clouddiensten slaan communicatie, documenten en foto’s op. Camera’s volgen bewegingen in de openbare ruimte, slimme horloges verzamelen gezondheidsgegevens en moderne auto’s registreren routes en rijgedrag. Op zichzelf zijn dat losse informatiestromen. De ruwe data wordt echt massaal opgeslagen. Kunstmatige intelligentie maakt het mogelijk om deze gegevens samen te voegen en er een samenhangend beeld van personen en groepen uit te destilleren.
Daarmee verandert de betekenis van surveillance fundamenteel. Vroeger moest een overheid eerst iemand verdenken en vervolgens mensen inzetten om die persoon te volgen, telefoongesprekken af te luisteren of documenten te onderzoeken. Dat was kostbaar, arbeidsintensief en daardoor noodzakelijkerwijs beperkt. AI maakt het technisch mogelijk om dit proces om te draaien. Eerst wordt een zo groot mogelijk deel van de samenleving geregistreerd en geanalyseerd, waarna algoritmen bepalen welke personen, netwerken of gedragingen als afwijkend kunnen worden beschouwd. De verdenking komt dan niet langer vóór het onderzoek, maar ontstaat uit het onderzoek van de gehele bevolking.
Het digitale slagveld
Juist daarom is de ontwikkeling van militaire AI-systemen zo belangrijk. De NAVO nam in 2025 het Maven Smart System van het Amerikaanse technologiebedrijf Palantir in gebruik. Dit bedrijf is gespecialiseerd in software om grote hoeveelheden militaire data samen te brengen, waaronder in het geval van dit Maven systeem satellietbeelden, dronesignalen, sensorgegevens, documenten en informatie over bewegingen op het slagveld. AI kan binnen deze omgeving objecten herkennen, veranderingen signaleren, duizenden waarnemingen doorzoeken en verschillende handelingsscenario’s aan commandanten voorleggen.
Militair gezien is dat logisch. Wie op een modern slagveld sneller informatie kan verzamelen, ordenen en interpreteren dan zijn tegenstander, beschikt over een beslissend voordeel. Het probleem is niet dat zulke systemen voor militaire doeleinden worden ontwikkeld. Het probleem is dat dezelfde onderliggende technologie zich ook leent voor controle binnen de eigen samenleving. En ook op dat vlak kan software zoals die van Palantir een rol spelen.
