Weekly #106: China, Amerika en de schaduw van Thucydides
Trendbreuk: Van ‘The End of History’ naar de-globalisering
De wereld lijkt zich steeds sneller te verwijderen van het tijdperk dat Francis Fukuyama ooit omschreef als ‘The End of History’. Dertig jaar lang draaide de wereldeconomie om globalisering, vrijhandel, efficiënte productieketens en een steeds grotere afhankelijkheid van het dollarsysteem. Productie werd uitbesteed aan lagelonenlanden, nationale grenzen vervaagden economisch en politiek, en elites presenteerden deze ontwikkeling als een bijna onvermijdelijke vooruitgang. Maar juist dat model loopt nu tegen zijn grenzen aan. Landen halen productie terug naar eigen grondgebied, beschermen strategische industrieën, bouwen alternatieve handelsroutes en vergroten hun monetaire autonomie met goud. De wereld beweegt van ‘just in time’ naar ‘just in case’.
Die omslag werpt ook een nieuw licht op de erfenis van de in de negentiende eeuw opgerichte Fabians. Hun strategie was nooit gebaseerd op een plotselinge revolutie, maar op gradualisme: een langzame, bijna onzichtbare verschuiving van instituties, beleid en maatschappelijke verhoudingen via bestaande partijen, universiteiten, media en bureaucratie. De samenleving werd daarbij niet gezien als een organisch geheel, maar als een project dat door experts gestuurd en hervormd moest worden. Globalisering paste lange tijd perfect in dat wereldbeeld: nationale samenlevingen werden opengebroken, economische afhankelijkheden vergroot en nieuwe vormen van supranationale sturing gelegitimeerd onder het mom van samenwerking, diversiteit en beheerde pluraliteit.
Maar nu ontstaat een tegenbeweging. De maatschappelijke en geopolitieke spanningen die door globalisering zijn opgebouwd — migratiecrises, industriële uitholling, energieafhankelijkheid, economische ongelijkheid en afnemend vertrouwen in instituties — laten zich steeds moeilijker managen door dezelfde technocratische klasse die deze ontwikkeling jarenlang heeft aangestuurd. De-globalisering is daarom niet alleen een economische trend, maar ook een politieke correctie op een wereldbeeld waarin nationale soevereiniteit, sociale cohesie en strategische autonomie ondergeschikt werden gemaakt aan efficiëntie, open grenzen en top-down bestuur.
Tegen deze achtergrond krijgt de ontmoeting tussen Donald Trump en Xi Jinping in Beijing een veel bredere betekenis. Beide leiders lijken te beseffen dat de oude wereldorde niet langer houdbaar is, maar ook dat een ongecontroleerde breuk enorme risico’s met zich meebrengt. De Verenigde Staten proberen via protectionisme, herindustrialisatie en strategische autonomie hun industriële basis te herstellen, terwijl China gedwongen wordt een export-gedreven groeimodel los te laten dat steeds kwetsbaarder wordt.
Daarmee draait deze top uiteindelijk om dezelfde historische vraag die Thucydides al stelde bij de rivaliteit tussen Athene en Sparta: kunnen een gevestigde en een opkomende wereldmacht een machtsverschuiving beheerst laten verlopen zonder in een destructieve confrontatie terecht te komen? Misschien is dat wel de kern van deze tijd: een wereld die langzaam afscheid neemt van het globalistische experiment van de afgelopen dertig jaar en terugkeert naar een systeem waarin controle over grondstoffen, handelsroutes, energie en technologie opnieuw centraal komen te staan.
In deze Weekly komen de volgende onderwerpen aan bod:
Geopolitiek
China, Amerika en de schaduw van Thucydides
Emiraten bouwen nieuwe oliepijpleiding om zeestraat te omzeilen
Geld & Economie
Goud: Meer geopolitieke dan economische hedge
Maatschappij & Cultuur
De stille strategie van de Fabians
Het verlaten auto-experiment van 1969
Video’s
Remco de Boer over het falende energiebeleid in Nederland
Ayn Rand: ‘Zonder overheden geen monopolies’
Grafieken
Wereldwijde olievoorraden dalen in recordtempo
VS importeren steeds minder uit China
Abonneren?
Wil je ook voorsprong door kennis? Vul dan hieronder je e-mailadres in en klik op de gele ‘Subscribe’ knop om te abonneren. Toegang tot de Geotrendlines Weekly kost €9,95 per maand of €99,95 per jaar.
Ben je al abonnee van Geotrendlines Premium, dan kun je de volledige update lezen door op ‘Sign in’ te klikken en vervolgens het e-mailadres in te vullen waarmee je een account hebt op Geotrendlines Premium.
Heb je als abonnee van Geotrendlines Premium toch problemen met het inloggen op deze site? Stuur dan een e-mail naar info@geotrendlines.com.
Geen tijd om te lezen?
Heb je niet iedere week tijd om deze weekupdate te lezen? Geen probleem, want in de app van Substack (Apple/Google) zit ook een voorleesfunctie die best goed werkt. Zo luister je onze weekupdate als een podcast. Bijvoorbeeld tijdens het reizen, het koken of andere bezigheden. Open de weekupdate in de Substack app en klik op het kleine afspeelicoontje rechtsboven.
Boon & Knopers: Vermogensregie voor de wereld van morgen
De wereld om ons heen verandert razendsnel. Geopolitiek verschuift de macht naar het oosten, terwijl het Westen blijft hangen in de wereld van gisteren. Dit verklaart de populariteit van goud en Bitcoin, die het ene na het andere record breken. Toch laten de meeste vermogensbeheerders en financieel planners deze alternatieven links liggen. Een gemiste kans.
Boon & Knopers Advisory helpt vermogende particulieren en ondernemers in een tijd van grote veranderingen. Met onze kennis van geopolitiek, economie en maatschappij helpen we jou een vermogensplan te maken dat werkt. De afgelopen vijf jaar heeft onze strategie de markt ruim weten te verslaan.
Heb je meer dan €1 miljoen aan vermogen en wil je sparren over een beleggingsstrategie die je voorbereid op de wereld van morgen? Zie je kansen die je financieel adviseur of vermogensbeheerder links laat liggen? Neem dan contact met ons op.
Geopolitiek
China, Amerika en de schaduw van Thucydides
De ontmoeting tussen de Amerikaanse president Donald Trump en zijn Chinese tegenhanger Xi Jinping in Beijing stond in het teken van een vraag die veel verder gaat dan handelstarieven of diplomatieke verhoudingen: kunnen de Verenigde Staten als bestaande wereldmacht en China als nieuwe wereldmacht de overgang naar een multipolaire wereldorde beheerst laten verlopen, zonder in een destructieve confrontatie terecht te komen?
Xi verwees in deze ontmoeting - de eerste sinds 2017 - expliciet naar de zogenoemde Thucydides Trap: de historische dynamiek waarbij een opkomende macht in botsing komt met een gevestigde macht. Deze term is ontleend aan de Griekse historicus Thucydides, die de oorlog tussen Athene en Sparta verklaarde uit de opkomst van Athene en de vrees die dit bij Sparta veroorzaakte. Harvard-onderzoeker Graham Allison populariseerde dit concept en wees erop dat vergelijkbare machtsverschuivingen in de geschiedenis vaak, maar niet altijd, tot oorlog hebben geleid. We schreven in 2023 op Geotrendlines Premium een analyse over deze Thucydides Trap.
